De strafrechtelijke procedure - Inspectie RWO

De strafrechtelijke procedure: voor de ergste vormen van krotverhuur

De Vlaamse Wooncode en het Kamerdecreet leggen maatregelen vast om de woningkwaliteit van woningen en kamers in het Vlaamse Gewest te garanderen.

De minimale woningkwaliteitsnormen zijn van toepassing op alle woningen en kamers in het Vlaamse Gewest. Woningen en kamers die niet voldoen aan deze minimale normen kunnen ongeschikt of onbewoonbaar verklaard worden.

Voor verhuurde, te huur gestelde of ter beschikking gestelde woningen of kamers die niet voldoen aan de minimale kwaliteitsnormen, geldt bijkomend dat door de verhuurder of de ter beschikking steller een misdrijf wordt gepleegd. Het bezitten van een verkrotte woning of kamerwoning is niet strafbaar; het verhuren, te huur stellen of ter beschikking stellen ervan wel.

De strafrechtelijke handhaving is het sluitstuk van de woningkwaliteitsbewaking en wordt voorbehouden voor de ergste vormen van krotverhuur: enerzijds panden waarvoor via de administratieve procedure geen oplossing werd bereikt (het blijven doorverhuren of opnieuw verhuren van een ongeschikt of onbewoonbaar verklaard pand) en anderzijds panden die in dermate slechte staat zijn dat een onmiddellijk strafrechtelijk optreden gerechtvaardigd en gewenst is.

De strafbare feiten

Artikel 20 van de Vlaamse Wooncode en artikel 17 van het Kamerdecreet stellen het verhuren, te huur stellen of ter beschikking stellen van gebrekkige woningen of kamers strafbaar.

Er zijn drie elementen die cumulatief aanwezig moeten zijn:

1. In de eerste plaats moet het over een woning of kamer gaan.
2. Vervolgens wordt geëist dat de woning of kamer gebrekkig is; dit wil zeggen dat de minimale kwaliteitsnormen niet gerespecteerd worden. In tegenstelling tot de administratieve procedure geldt geen puntengrens. Van zodra één gebrek wordt vastgesteld (d.w.z. één strafpunt), begaat de verhuurder of ter beschikking steller een misdrijf. Omwille van de prioriteitenwerking wordt in praktijk enkel opgetreden bij de zwaarste gevallen van krotverhuur.
3. Tot slot dient er sprake te zijn van verhuring, te huur stelling of terbeschikkingstelling. Verhuring betekent dat er een huurcontract werd afgesloten (mondeling of schriftelijk). Terbeschikkingstelling betekent dat er op een andere manier wordt toegelaten dat de woning of kamerwoning wordt bewoond (bezetting ter bede, kost en inwoon in ruil voor arbeid, bewust gedogen van krakers,…). Te huur stellen betekent dat de eigenaar of een andere personen actieve daden stelt om een woning of een kamer te laten bewonen door derden: bv. een zoekertje in een krant of op een website plaatsen, een affiche aan het raam hangen,…

Daarnaast voorziet artikel 20 van de Vlaamse Wooncode ook nog een strafbepaling voor het geval een roerende of onroerende constructie die niet voor bewoning is bestemd wordt verhuurd, te huur gesteld of ter beschikking gesteld, terwijl er voor de bewoners ernstige veiligheids- en gezondheidsrisico’s zijn of wanneer de basisnutsvoorzieningen ontbreken of niet behoorlijk functioneren. Daarmee wilde de decreetgever ook de meest schrijnende vormen van krotverhuur aanpakken, zoals de verhuur van kelders, containers, loodsen,… Deze constructies vallen niet onder het begrip woning/kamerwoning en worden daardoor niet gevat door de administratieve procedure. Via de strafrechtelijke procedure kunnen deze misbruiken toch aangepakt worden. Volgens de Vlaamse Wooncode en het Kamerdecreet kan een overtreder veroordeeld worden tot:

• een gevangenisstraf van zes maanden tot drie jaar
• een geldboete van 500 tot 25.000 euro (te vermenigvuldigen met 5,5).

Bovendien dient de overtreder veroordeeld te worden tot de verbeurdverklaring van de ontvangen huurgelden. Indien de overtreder een gewoonte maakt van het verhuren, te huur stellen of ter beschikking stellen van een verkrotte woning of kamer, zijn de straffen zwaarder, nl.:

• een gevangenisstraf van één jaar tot vijf jaar
• een geldboete van 1.000 tot 100.000 euro (te vermenigvuldigen met 5,5).

Ook dan zullen de ontvangen huurgelden verbeurd verklaard worden.

De herstelvordering

Sinds september 2007 kan de Vlaamse Wooninspectie ook het herstel van de gebreken op kosten van de eigenaar/verhuurder vorderen. Dit is de zogenaamde herstelvordering (artikel 20bis Vlaamse Wooncode en artikel 17bis Kamerdecreet). Ook het college van burgemeester en schepenen heeft de bevoegdheid om een herstelvordering uit te brengen.

In tegenstelling tot een besluit ongeschiktheid/onbewoonbaarheid volgens artikel 15 van de Vlaamse Wooncode kan een herstelvordering niet door de burgemeester alleen worden opgesteld, maar moet telkens het college van burgemeester en schepenen akkoord gaan met de herstelvordering (collegebesluit).

Er kunnen modellen van herstelvordering verkregen worden bij de Wooninspectie.

Een gemeente kan zich ook aansluiten bij de herstelvordering van de wooninspecteur. De gemeente stelt dan niet zelf een herstelvordering op, maar verklaart zich akkoord met de herstelvordering van de wooninspecteur. Hiervoor dient het college van burgemeester en schepenen bij collegebesluit zijn instemming te verlenen. Ook hiervan kan een model bekomen worden bij de Wooninspectie.

Verloop van de strafrechtelijke procedure

Na een melding van krotverhuur gaat de wooninspecteur steeds ter plaatse, vergezeld van een technicus.

Na het onderzoek ter plaatse wordt een proces-verbaal opgesteld dat naar het parket van de procureur des Konings wordt gestuurd. Op het parket wordt een opsporingsonderzoek geopend. De wooninspecteur gaat eveneens over tot het verhoor van de eigenaar/verhuurder.

Indien dit binnen de prioriteiten van de Vlaamse Wooninspectie valt, wordt een herstelvordering opgesteld tegen de overtreder. De herstelvordering wordt in kopie naar de gemeente gestuurd, die zich bij deze herstelvordering kan aansluiten door het parket in die zin aan te schrijven. Belangrijk is ook dat vanaf dan door het college van burgemeester en schepenen geen conformiteitsattest meer mag afgeleverd worden zolang door de wooninspecteur geen proces-verbaal van uitvoering is opgesteld.

Op het einde van het opsporingsonderzoek beslist het parket autonoom wat er met het dossier gebeurt: het parket kan beslissen om de zaak te seponeren, kan een minnelijke schikking voorstellen of kan de overtreder voor de strafrechter brengen. De overtreder moet zich dan voor de strafrechter verantwoorden en kan veroordeeld worden tot een straf. Indien het pand nog niet hersteld is op het ogenblik dat het parket overgaat tot dagvaarding, zal de wooninspecteur voor de rechtbank de veroordeling tot herstel van de overtreder vorderen (zie "de herstelvordering").

Na de veroordeling tot herstel wordt het dossier verder opgevolgd. Concreet houdt dit in dat de dwangsom wordt ingevorderd, wanneer blijkt dat de veroordeelde niet tijdig het herstel doorvoert van de panden. In het uiterste geval kan de wooninspecteur ook tot ambtshalve uitvoering van de werken overgaan en dit op kosten van de veroordeelde.

Indien wordt vastgesteld dat het pand volledig is hersteld (d.w.z. wanneer er geen gebreken meer zijn), wordt een proces-verbaal van uitvoering opgesteld. Dit proces-verbaal wordt in afschrift naar de gemeente gestuurd. Van zodra de gemeente het proces-verbaal van uitvoering heeft ontvangen, kan terug een conformiteitsattest afgeleverd worden, wanneer dit door de eigenaar wordt gevraagd.

Contactgegevens inspectie RWO

WOONINSPECTIE West-Vlaanderen
Mevrouw Leen Vervaet
Werkhuisstraat 9
8000  BRUGGE
TEL. 050-44 29 01
FAX 050-44 28 13

WOONINSPECTIE Oost-Vlaanderen
Mevrouw Joke de Vreeze
Gebr. Van Eyckstraat 4-6
9000  GENT
TEL. 09-265 46 69
FAX 09-265 46 94

WOONINSPECTIE Vlaams-Brabant
Mevrouw Els Van de Beek
Diestsepoort 6, bus 93
3000 LEUVEN
TEL. 016-66 59 60
FAX 016-66 59 65

WOONINSPECTIE Limburg
De heer Floriaan Vossen
Koningin Astridlaan 50, bus 1
3500  HASSELT
TEL. 011-74 22 18
FAX 011-74 22 35

WOONINSPECTIE Antwerpen
Mevrouw Krista Van Boeckel
Lange Kievitstraat 111-113, bus 55
2018  ANTWERPEN
TEL. 03-224 61 28
FAX 03-224 61 05

HOOFDCOÖRDINATOR
De heer Tom Vandromme
Koning Albert II-laan 19, bus 22
1210 BRUSSEL
TEL.  02-553 72 82
FAX  02-553 83 6