Stap 2: Acuut gevaar ter plaatse vaststellen
Vaststelling door deskundige
Hoewel het snel moet gaan, is het toch noodzakelijk dat er minstens één geschreven verslag van de vaststellingen ter plaatse wordt opgesteld door een bekwaam persoon. Er zijn voor dit geschreven verslag geen vormvereisten vastgesteld, in tegenstelling tot het vaststellen van ongeschiktheid (binnen de contouren van de Vlaamse Wooncode).
Als het signaal van de gevaarlijke situatie gegeven werd door een deskundige ter zake na diens onderzoek ter plaatse, dan kan een geschreven verslag over de acute risico’s van die dienst of instantie volstaan. We denken hierbij o.a. aan:
- een onderzoeker of veiligheidsingenieur van de gemeente;
- een wooninspecteur of onderzoeker van de Wooninspectie;
- een adviseur ongeschiktheid of een onderzoeker van Wonen-Vlaanderen;
- een medisch milieukundige[1];
- de brandweer;
- de milieudienst.
Het is in dat geval niet nodig dat de burgemeester of een gemeentelijk ambtenaar nogmaals zelf ter plaatse gaat.
In de andere gevallen moet de gemeente ervoor zorgen dat een deskundige de nodige vaststellingen doet. De burgemeester kan ook zelf ter plaatse gaan, maar als hij niet begeleid wordt door een deskundige (van binnen of buiten de gemeente), moet hij kunnen aantonen dat hij over de nodige expertise beschikt om de toestand zelf te beoordelen.
[1] De medisch milieukundigen (MMK’s) werken bij het Lokaal Gezondheidsoverleg (Logo). Meer informatie over de MMK’s vind je op www.mmk.be. Je kunt ze om een onderzoek ter plaatse vragen bij (vermoeden van) dierplagen en gezondheidsrisico’s door het binnenmilieu (bvb. schimmels, kakkerlakken, asbest, loodhoudende verf,…).
Opmerking: noch de MMK’s, noch de afdeling Toezicht volksgezondheid van het agentschap Zorg en Gezondheid geven advies over woningvervuiling.
Datum laatste aanpassing: 25-01-2012
Onderzoek met, maar desnoods ook zonder toestemming van de bewoners
De gemeente betrekt, voor zover dat haalbaar is, de eigenaar en de bewoner bij het vaststellen van de datum van onderzoek. Het principe van de onschendbaarheid van de woning moet zoveel mogelijk gewaarborgd worden. Maar aangezien de burgemeester op basis van artikel 135,§2 Nieuwe Gemeentewet de bevoegdheid heeft om maatregelen te nemen met zeer zware gevolgen voor een bepaald pand, zoals een onbewoonbaarverklaring, een ontruimingsbevel en zelfs een bevel tot sloop van een woning – en dit tegen de wil van de eigenaar of de bewoner -, moet hij zich ook tegen de wil van de bewoner[1] de toegang tot het pand kunnen verschaffen om de ernst van de situatie en de noodzakelijke draagwijdte van een bepaalde maatregel te kunnen nagaan. Er anders over oordelen zou betekenen dat de burgemeester zijn politiebevoegdheid zonder toestemming van de bewoner of eigenaar niet zou kunnen uitvoeren, wat niet het geval is.
Als de gemeente zich tegen de wil van de bewoner toegang wil verschaffen tot een woning, moeten volgende voorwaarden voldaan zijn:
- Er zijn ernstige aanwijzingen dat de openbare veiligheid of openbare gezondheid in het gedrang is (bv. duidelijke uitwendige tekenen van verval, duidelijke klachten van buurtbewoners, …). Hiertoe zijn de indicaties van acuut gevaar, zoals beschreven in de meldingsfiche, belangrijk.
- Er dienen eerst voldoende pogingen te worden gedaan om met toestemming van de bewoner de woning te onderzoeken, liefst aangekondigd in een aangetekend schrijven (tenzij de tijd daartoe ontbreekt);
- De burgemeester heeft een toegangsbevel uitgevaardigd die de bewoner beveelt om toegang tot de woning te verschaffen. Doorgaans krijgt de burgemeester van de gemeentelijke administratie (op voorhand of gelijktijdig met het ontwerp van toegangsbevel) een verslag met daarin de argumenten om een toegangsbevel uit te vaardigen. In het toegangsbevel wordt een overzicht gegeven van de verschillende pogingen die zijn ondernomen om met toestemming van de bewoner toegang tot de woning te verkrijgen. Een model van toegangsbevel vindt u in de bijlagen[2].
De uitvoering van het onderzoek dient ook proportioneel te geschieden, bijvoorbeeld:
- overdag op een redelijk tijdstip en niet ’s nachts.
- als de gevaren die gesignaleerd zijn zich buiten de woning bevinden en er zijn geen aanwijzingen van inpandige acute risico’s, is het niet redelijk de woning met een toegangsbevel te betreden.
Datum laatste aanpassing: 25-01-2012
Het verslag van de vaststellingen
Het geschreven verslag van de vaststellingen moet nauwkeurig zijn en er moet duidelijk uit blijken:
1) dat de woning ongezond of onveilig is;
2) welke concreet vastgestelde gebreken een acuut veiligheids- of gezondheidsrisico inhouden;
3) dat een onbewoonbaarheidsbesluit in verhouding staat tot de ernst van het probleem;
4) welke maatregelen aanbevolen worden.
De beslissing van de burgemeester om een woning onbewoonbaar te verklaren mag niet gebaseerd zijn op onvolledige of gedeeltelijk onjuiste vaststellingen. De burgemeester is verplicht zich te steunen op precieze, concrete en bewezen feiten, die aantonen dat de woning een gevaar betekent voor de openbare veiligheid en/of gezondheid. Hij kan dus geen rekening houden met beweringen die niet ter plaatse zijn vastgesteld.
Datum laatste aanpassing: 25-01-2012
Good practice: nodig de eigenaar uit
Good practice: De eigenaar uitnodigen op het moment van vaststelling ter plaatse en hem wijzen op de problemen. Soms kunnen de risico’s snel worden verholpen en hoeft er geen onbewoonbaarheidsbesluit te komen.
Datum laatste aanpassing: 25-01-2012
Good practice: bevel tot uitvoering als werken snel kunnen worden uitgevoerd
Good practice bij acute problemen die snel hersteld kunnen worden (bvb. sommige CO-gevaren): in plaats van meteen een onbewoonbaarheidsbesluit te nemen eerst een bevel tot uitvoering van werken uitvaardigen, samen met een bevel om het gebruik van de onveilige installaties te staken. De burgemeester kan ook in een bevel tot uitvoering van werken voorzien dat de werken na verloop van een bepaalde termijn op kosten van de eigenaar worden uitgevoerd.
Datum laatste aanpassing: 25-01-2012
